बीपीको ‘वामपन्थी’ यात्रा


मनिकर कार्की निवर्तमान
वामपन्थी राजनीति अर्थात लेफ्ट विङ्ग पोलिटिक्स, अहिले नेपालको राजनीतिमा निकै चर्चित पदावली बनेको छ । खासगरी दुई कम्युनिष्ट पार्टीहरु नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रको संयुक्त चुनावी गठबन्धनलाई ‘वाम गठबन्धन’को रुपमा व्याख्या गरिएसँगै समाजमा वामपन्थी राजनीतिप्रति अलिक बढी नै चासो देखिन गएको छ । दुई कम्युनिष्ट पार्टीहरुले घोषित पार्टी एकताको लक्ष्यसहित गरेको चुनावी एकता कहिलेसम्म जारी रहन्छ ? त्यो त चुनावी परिणाम र त्यसपछिको शक्ति सन्तुलनको अवस्थाले नै निर्धारण गर्नेछ ।

मेरो परिचय एवं प्रतिबद्धता


१. हाम्रो सोंच

मूलतः २०७२ असोज ३ गते संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको नयाँ संविधान जारी भएसँगै राजनीतिक रुपले एउटा रणनीतिक फड्को मारेको विश्लेषण गर्दै ‘निकासका लागि विकास’ भन्ने मूल सिद्धान्तसहित आर्थिक विकास र समृद्धिको एजेण्डालाई राजनीतिको केन्द्रीय मुद्दा बनाएर देशलाई समुन्नत बनाउने घोषित लक्ष्य पूरा गर्न नयाँ शक्ति पार्टी, नेपालको उदय भएको हो । 

अबको वैकल्पिक कार्यदिशा


मनिकर कार्की निवर्तमान
लोकतन्त्रमा राजनीतिक दलहरु जन्मिनु स्वभाविक हो । अनि लोकतन्त्रमा राजनीतिक दलको लागि सबैभन्दा ठूलो पर्व चुनाव नै हो । चुनावमा श्रेष्ठता हासिल गर्नका लागि दलहरुले अनेक कसरत गर्दछन् । यद्यपि त्यस्ता क्रियाकलापले कस्तो राजनीतिक संस्कार निर्माण गरिरहेको छ भन्ने प्रश्न चाहिं महत्वपूर्ण हुन जान्छ । चुनावमा दलहरुबीच हुने ‘प्रि–इलेक्सन एलायन्स’ चुनावी विजयी हासिल गर्ने जमर्को हो । यो तत्कालीन र वस्तुगत आवश्यकता हो । तर, पार्टी एकताको कुरा भने अलि बढी दीर्घकालीन हुन्छ ।

समृद्धिका लागि युवा सक्रियता


मनिकर कार्की निवर्तमान
संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको नयाँ संविधान जारी भएसँगै हामीले राजनीतिक परिवर्तनको एउटा चरण पूरा गरिसकेका छौं । अब अहिले प्राप्त राजनीतिक उपलब्धिहरुलाई विकास र समृद्धिमार्फत संस्थागत गर्नु नै अबको कार्यभार हो । राजनीतिक परिवर्तनको बेला हामी विभिन्न वाद, विचार र पार्टीहरुमा संगठित भयौं, जुन स्वभाविक पनि थियो । तर, त्यो श्रृंखलाले एउटा उपलब्धि हासिल भइसकेपछि अब समृद्धिका लागि सहकार्य आवश्यक छ । मन साँघुरो बनाएर हामी समृद्धिसम्म पुग्न सक्दैनौं । यसर्थ, हामी विकास र समृद्धिका लागि छाती चौडा बनाएर सहकार्यको फराकिलो राजमार्ग बनाउनु आजको आवश्यकता हो ।

‘वायुपंखी’ वाम गठबन्धन


मनिकर कार्की निवर्तमान
एउटा लोक कथामा बाल नायक निकै बिरामी पर्छ । नायक निद्राको तन्द्रामा विचरण गर्दैगर्दा एउटी राजकुमारी वायुपंखी घोडामा टुप्लुक्क आइपुग्छे । नायकको छेउमा बस्छे र बिरामी नायकलाई ढाडस दिन्छे । मीठामीठा कुरा गर्छे । उनीहरु साथीभाइका कुरा गर्छन् । घोडचढीका कुरा गर्छन् । खेलौनाका कुरा गर्छन् । सपनाका कुरा गर्छन् । दुवैले आपसमा अंकमाल गर्छन्, अनि नायिका त्यही वायुपंखी घोडा चढेर फर्किन्छे । यता, बिरामीले थल्लिएको बाल नायक एक्कासी निद्राबाट ब्युँझिन्छ अनि स्वप्निल रोमान्टिसिज्मबाट एकाएक तीतो यथार्थमा फर्किन पुग्छ । र, आफ्ना धरातलीय यथार्थताको महशुस गर्छ ।

प्रश्नहरुको माङ्गेना


मनिकर कार्की निवर्तमान
‘प्रश्नको अभाव भोकको अभाव जस्तै हो’ । लेखक एवं विश्लेषक युग पाठकको पछिल्लो पुस्तक माङ्गेना ः नेपाल मन्थन पुस्तकको सुरुवाती वाक्यांश हो यो । यही वाक्यांशले पुस्तकको सारतत्व खिच्ने काम गरेको छ । ‘प्रश्न’ हरेक नवीन आविश्कारको जननी हो । यो जीवन र जगतको रहस्य खोतल्ने एक मात्र हतियार प्रश्न हो । यदि कसैले प्रश्न गर्दैनथ्यो भने मानव जातिले यो ब्रम्हाण्डमा यस किसिमको कायाकल्प गर्ने थिएन । विश्व विख्यात ठूलाठूला वैज्ञानिक तथा दार्शनिकहरुले आफूमा प्रश्नको भोक जगाए र त्यो भोक मेटाउने उपक्रममा नै अनेकन यन्त्र, सिद्धान्त अनि दर्शनको विकास भयो । यसर्थ, यो आधुनिक ब्रम्हाण्डीय संरचनाको भौतिक निर्माणको पछाडि प्रश्नको भोक नै मुख्य देखिन्छ ।

अबको विकल्प प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी राष्ट्रपति


मनिकर कार्की “निवर्तमान”
दुई साताअघि नयाँ शक्ति पार्टीले काठमाडौंमा राजनीतिक स्थायित्व र समृद्धिका लागि प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी राष्ट्रपतीय प्रणालीको आवश्यकताका बारेमा एउटा बृहत अन्तरक्रिया कार्यक्रम सम्पन्न गर्यो । अन्तरक्रिया कार्यक्रममा सबैजसो ठूला पार्टीका नेताहरु, सामाजिक अभियन्ता, बुद्धिजीवी, पेशाकर्मी, लेखक तथा पत्रकारले हामीले अब किन संसदीय प्रणालीलाई परिवर्तन गर्नुपर्छ ? किन यो देशमा प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी राष्ट्रपति आवश्यक छ ? भन्ने विषयमा विचारोत्तेजक धारणाहरु राखे ।

औपचारिकतामै सीमित युवा दिवस


मनिकर कार्की “निवर्तमान”
केही दिन अघि गत अगस्ट १२ तारिख ‘गरिबी उन्मुलनमा युवा प्रतिबद्धताः उत्पादन र उपभोगमा आत्मनिर्भरता’ भन्ने नाराका साथ सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस विभिन्न औपचारिक कार्यक्रम सम्पन्न गरी मनाएको छ । अघिल्लो वर्षमात्र गठित राष्ट्रिय युवा परिषद्को अगुवाईमा विभिन्न झाँकीसहितको र्याली, प्रवचन अनि युवा व्यक्तित्व सम्मानका साथ नेपालमा पनि युवा दिवस मनाइयो । विगत केही वर्षदेखि नेपालमा पनि सुरु भएको अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस मनाउने तरिका भने उही पारम्परिक खालकै छ ।

साझा विवेकशीलको ‘नैतिकता’मा अल्झिएको समृद्धि


मनिकर कार्की निवर्तमान
जारी स्थानीय तह दोस्रो चरणको निर्वाचन सकिए लगत्तै बजारमा नयाँ शक्ति पार्टी र संघीय समाजवादी फोरमबीच एकीकरणको खुब चर्चा पायो तर, त्यो विगतमा जस्तै यसपटक पनि टुंगोमा पुग्न सकेन । नयाँ शक्ति र समाजवादी फोरमका एकीकरण वार्ता टुट्दै गर्दा अर्का दुई वैकल्पिक शक्ति साझा पार्टी र विवेकशील नेपाली दलले भने पार्टी एकीकरणको घोषणासभा सम्पन्न गरे । एउटा वैकल्पिक शक्तिले आन्तरिक पार्टी जीवनलाई चुस्त बनाउन सांगठनिक पुनःसंरचनाको घनीभूत बहस गर्दैगर्दा केही सय मिटरको दूरीमा अर्का दुई वैकल्पिक शक्तिले एकताको घोषणा गरे । संभवतः आफूलाई वैकल्पिक शक्तिको रुपमा सगर्व उभ्याएको नयाँ शक्तिको पुरानै ठानिएको संघीय समाजवादी फोरमसँगको एकीकरणको ‘वैकल्पिक टाइटल’ खोस्नकै लागि साझा र विवेकशीलले फास्ट ट्रयाक एकीकरण गरेका होलान् ।

यसरी बन्छ नयाँ शक्ति


मनिकर कार्की निवर्तमान
अहिले नयाँ शक्ति पार्टीमा आन्तरिक पुनःसंरचनाको बहस चर्किएसँगै संघीय समाजवादी फोरमसँग एकताको प्रसंगले पनि प्रशस्त मात्रामा बजार चर्चा पाएको छ । उता पार्टी एकता गर्ने कसरतका साथै पार्टीका संयोजक डा. बाबुराम भट्टराई पार्टीलाई नयाँ स्वरुपमा पुनःसंरचना गर्नकै लागि भन्दै बृहत्तर सल्लाह सुझाव संकलन गरिरहनुभएको छ । उहाँले सबै तह र तप्काका नेता, कार्यकर्ता, स्वतन्त्र सामाजिक अभियन्तासम्मबाट सुझाव संकलन गरिरहनुभएको छ ।

बीपीको ‘वामपन्थी’ यात्रा

मनिकर कार्की निवर्तमान वामपन्थी राजनीति अर्थात लेफ्ट विङ्ग पोलिटिक्स, अहिले नेपालको राजनीतिमा निकै चर्चित पदावली बनेको छ । खासगरी दुई क...